Onderzoek grensoverschrijdendheid en uitvoeringslasten

Deloitte heeft de grensoverschrijdendheid en uitvoeringslasten bij aanbestedingen in het sociaal domein in Europa onderzocht. Hieronder treft u een korte samenvatting aan.

Nederlandse gemeenten die diensten in het sociaal domein willen afnemen, moeten sinds 2016 opdrachten met een waarde boven €750.000 aanbesteden in de EU. Ze beschouwen dit als een lastig proces dat geen duidelijke voordelen oplevert op het gebied van betere kwaliteit van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning voor een meer competitieve prijs. Dit onderzoek is uitgevoerd om onafhankelijk te onderzoeken of dat het geval is, en om te kijken of de bepalingen over het aanbesteden in het sociaal domein in de EU-richtlijn 2014 waarin deze eis is opgenomen, hun doelstellingen bereiken (effectief zijn) en dit doen op een manier die in verhouding staat tot de inspanning die ermee gemoeid is (efficiënt zijn).

Samenvatting conclusies

Dit onderzoek heeft geleid tot de volgende conclusies:

Grensoverschrijdendheid:

Het sociaal domein in Europa, meer specifiek de thuis- en jeugdzorg, heeft een verwaarloosbare grensoverschrijdendheid. Van de 830 aankondigingen van gegunde opdrachten die tussen 2016 en 2018 in de Europese Unie zijn gepubliceerd, was slechts 0,5% van de aanbestedingen grensoverschrijdend.

Uitvoeringslasten:

De verplichtingen die voortkomen uit de richtlijn blijken voor aanbestedende diensten en zorgaanbieders tijdrovend en kostbaar te zijn. Deze tijd en kosten komen niet direct ten goede aan de kwaliteit van de jeugd- en thuiszorg. De uitvoeringslasten voor zowel de aanbestedende diensten als de zorgaanbieder in totaal per jaar door de gehele EU-27 worden geschat op 103 miljoen euro. Hiervan is ongeveer 20 miljoen euro Business as Usual (BAU), de resterende 81% (83 miljoen euro) komt rechtstreeks vanuit verplichtingen uit de richtlijn.

Niet efficiënt, niet effectief

Het feit dat er geen grensoverschrijdendheid is in het sociaal domein terwijl aanbestedende diensten en zorgaanbieders aanzienlijke uitvoeringslasten ervaren, leidt tot onevenredigheid. Daarom kan worden geconcludeerd dat de regels die van toepassing zijn op overheidsopdrachten in het sociaal domein niet efficiënt noch effectief zijn.

Aanbeveling

Deze conclusies leiden tot de aanbeveling om de huidige verplichtingen die voortvloeien uit de Europese richtlijn inzake overheidsopdrachten zoals die momenteel van toepassing zijn in het sociaal domein te evalueren met het oog op eventuele aanpassingen. Bij een dergelijke evaluatie moet rekening worden gehouden met de bevindingen van dit rapport.

Het rapport en onderzozek

Het algemene overkoepelende onderzoek is in een Engelstalig rapport gepresenteerd en de specifieke Nederlandse situatie is nader toegelicht in het Nederlandse Addendum bij dit rapport. Hierin is ook een Nederlandse vertaling van de managementsamenvatting opgenomen.