Werken vanuit één Drents kwaliteitskader sociaal domein

De zeven gemeenten in de jeugdhulpregio Zuid-Drenthe stelden op basis van transformatiedoelen en leidende principes gezamenlijk een inkoopstrategie vast. Deze strategie moet bijdragen aan de gewenste beweging in de jeugdhulp: effectievere en efficiëntere jeugdhulp, betaalbaar vanuit de beschikbare middelen. Het Drents kwaliteitskader sociaal domein uit 2019 vormt de basis voor afspraken die worden gemaakt met aanbieders van ondersteuning voor Wmo en Jeugdwet. Eén kader voor de hele provincie, waarin allerlei kwaliteitscriteria zijn samengebracht. Dit kwaliteitskader is opgenomen in de contracten en wordt getoetst bij aanbieders in gesprekken en/of door aanvullend onderzoek. In dit artikel richten we ons op de inkoop van individuele ambulante jeugdhulp.

Andrea Lagro en Arjen Jansen

Arjen Jansen werkt als contractmanager sociaal domein bij gemeente Coevorden. Andrea Lagro is directeur van Bureau Lagro, dat zo’n 100 professionele, kleinschalige zorgaanbieders in Groningen, Friesland en Drenthe ondersteunt bij kwaliteitszorg, aanbestedingen en berichtenverkeer. Lagro vertelt dat het merendeel van de aanbieders die haar bureau ondersteunt, jeugdhulp biedt. Beiden vertellen over de gehanteerde kwaliteitscriteria bij de inkoop en over het belang van goede samenwerking om de best passende jeugdhulp te regelen.

Stap naar transformatie

Gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, De Wolden, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Westerveld constateerden dat er sinds de decentralisaties in 2015 vooral oog was voor de transitie, en dat het tijd was om de stap naar transformatie te zetten. In het Bestuurlijk Transformatie Akkoord Jeugd Drenthe zijn daartoe zes gewenste transformatiebewegingen vastgelegd en voor de inkoop per 2020 ook een aantal leidende principes benoemd. Door de gemeenten is gesteld dat aanbieders zich bij aanmelding committeren om hieraan bij te dragen. Andrea Lagro is positief over de leidende principes die de gemeenten gezamenlijk hebben gekozen: “Als je kijkt naar de bewegingen ‘van probleemgericht naar positieve gezondheid’, ‘van regeldruk naar waarde toevoegen’ en ‘van versnippering naar samenwerking’, dan is dat wél waar Zuid-Drenthe voor staat! En deze punten zijn in vergelijking met sommige andere regio’s wel al redelijk praktisch uitgewerkt.”

Jansen gaat verder en zegt dat dit inkooptraject jeugdhulp ook een politieke dynamiek met zich meebracht. Al vonden de gemeenten elkaar uiteindelijk in een gezamenlijke regionale transformatieagenda, toch hebben vijf van de zeven gemeenten er voor gekozen specifieke punten op te nemen die belangrijk zijn in hun lokale transformatieopgave, zoals rond de samenwerking met het onderwijs.

Provinciaal kwaliteitskader

Blij is Jansen met het Drents kwaliteitskader sociaal domein. Dit vormt de basis voor afspraken die worden gemaakt met alle aanbieders van ondersteuning voor Jeugdwet en Wmo.

Eén kader voor de hele provincie, waarin allerlei kwaliteitscriteria vanuit branches, certificeringen e.d. zijn samengebracht. Het was voortborduren op wat het zorglandschap zelf al heeft bedacht.

Lagro is er ook enthousiast over: “Als je zorgaanbieders wilt toetsen of ze voldoen, kun je het kader er bij pakken. Alles staat er eigenlijk wel in. Dat is een groot voordeel. Natuurlijk ook dat het voor alle gemeenten in de provincie geldt.”

Vooraf toetsen

Contractmanager Jansen is – samen met een team van contractmanagers in de regio - verantwoordelijk voor het toetsen van het door aanbieders geleverde ‘bewijs op papier’. Ook via ‘verificatiegesprekken’ met nieuwe aanbieders wordt getoetst of zij voldoen aan de gestelde eisen. Jansen: “Daar steken we als regio graag veel tijd in; het is van belang om goed te checken ‘aan de voorkant’. Insteek van het Drents kwaliteitskader is gericht op kwaliteitsverbetering. Het is geen afvinklijstje.”

Na toelating heeft de regio periodiek gesprekken met de aanbieders. Met de twaalf grotere aanbieders is er structureel overleg en gaat het gesprek vaak over de zakelijke kant van de contracten (waaronder omzet, aantal en doorlooptijd), mede omdat met deze aanbieders een omzetbegrenzing is afgesproken.

Leren en verbeteren

In de praktijk gaat het leren en verbeteren door. Jansen vertelt bijvoorbeeld dat in Drenthe de (jeugd)consulenten/toegangsmedewerkers de methodiek Signs of Safety hebben omarmd, waarmee zij gezinnen en hun sociale netwerken versterken en de sociale veiligheid vergroten. Hij ziet dat dit bijdraagt aan het leidende principe ‘normalisering’. Lagro vult aan dat zij ziet dat steeds meer aanbieders elkaar opzoeken, met elkaar willen leren en verbeteren. In Noord-Nederland doet zij dit ook binnen het Jeugdexpertisenetwerk Noord-Nederland. Maar zeker ook in de dagelijkse praktijk. 

In Zuid-Drenthe zijn de lijnen tussen aanbieders en gemeenten kort.

"Partijen zijn altijd gericht op het verbeteren van processen, het aangaan van het gesprek daarover en voelen zich verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat jeugdigen de best passende zorg krijgen, dat er een oplossing komt in vastlopende casuïstiek. Dat kan alleen maar wanneer je elkaar weet te vinden, een relatie met elkaar hebt opgebouwd en in vertrouwen samen kunt werken.”

Tips voor andere gemeenten en aanbieders

Jansen en Lagro geven nog enkele tips mee voor andere gemeenten en aanbieders, die willen bouwen aan de kwaliteit van ambulante begeleiding van jeugdigen en hun ouders:

  • Formuleer als gemeente je kwaliteitseisen zo duidelijk en compleet mogelijk.
  • Neem tijd en energie om te toetsen op kwaliteit; ‘aan de voorkant’ door onderzoek en goede verificatiegesprekken met aanbieders te voeren, alsook lopende het contract.
  • Investeer in de relatie tussen gemeente en aanbieders. Want als je elkaar beter kent en vertrouwt, dan kun je ook beter samenwerken aan kwaliteit van de ondersteuning, het proces en de transformatiebewegingen.
  • Ga aan de slag, verbeter werkende weg. Kies niet voor een grote verandering, maar voor stapsgewijs verbeteren. Blijf koersvast.
  • Zorg voor korte lijnen, zoek elkaar op als je denkt dat het beter kan of hobbels genomen moeten worden.
  • Benut elkaars expertise en netwerk, ‘de concurrentie voorbij’. Het gaat er om dat de cliënt op de goede plek komt. Dat moet altijd leidend zijn.

Naar de kwaliteitscriteria in gepubliceerde inkoopdocumenten Zuid Drenthe...