Gemeenten en (zorg)aanbieders lopen opnieuw stage bij elkaar

In mei en juni 2021 namen opnieuw professionals van gemeenten en (zorg)aanbieders deel aan het stageprogramma ‘Wisselstage!’. Professionals van (zorg)aanbieders liepen vier dagen stage bij gemeenten. De week erna waren de rollen omgedraaid. Doel was vooral om van elkaar te leren. Hoe de stage is bevallen en wat de deelnemers ervan leerden, leest u in twee artikelen. Dit is de eerste.

Wederzijds vertrouwen moet groeien na decentralisaties

Zes jaar na de decentralisaties in het sociaal domein ervaren veel betrokkenen het inkopen en aanbesteden van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning nog steeds als een lastig proces. (Zorg)aanbieders en gemeenten moeten de zorg in een regio samen vormgeven, maar kennis van elkaars werkwijzen en diensten ontbreekt vaak waardoor wederzijds vertrouwen nog moet groeien. De personele dynamiek waarbij oud-gedienden vertrekken en nieuwe professionals instromen werkt dit in de hand. Tijd dus voor echte gesprekken en een beter inzicht in elkaars aanpak.

Laten we op stage gaan!

Om kennis en vertrouwen te krijgen, besloot het programma Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein een speciaal stageprogramma aan te bieden. Dit programma ontwikkelden zij samen met The Curious Network. De eerste editie van Wisselstage! was in november 2020. En ook deze tweede ‘voorjaarseditie’ bestond uit een programma waarin (zorg)aanbieders stagelopen bij gemeenten en omgekeerd. Marianne Kloosterman, projectleider bij het programma Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein: ‘Door stage bij elkaar te lopen, begrijp je meer het ‘waarom’ van de keuzes die partijen maken en met welke belangen ze zoal rekening moeten houden. Maar ik hoop vooral dat het een ontmoeting is van mens tot mens waarbij inzichtelijk wordt welk gezamenlijk doel je voor ogen hebt, namelijk betere zorg voor kwetsbare (jonge) mensen.’ Anke Bielderman, manager zorgverkoop bij aanbieder ‘s Heeren Loo, kreeg snel genoeg door dat Wisselstage! iets voor haar organisatie kon betekenen. Zij liet twee medewerkers deelnemen: ‘Wisselstage! is heel waardevol voor wederzijds begrip, kennis en expertise en je netwerk. Voor elke professional goed om beide kanten van de tafel te kennen.’ 

Corona maakt van ‘live stage’ een online stage

In mei was het zover en liepen professionals van (zorg)aanbieders vier dagen stage bij gemeenten. Voor en na afloop van de stage volgden alle deelnemers een begeleidend trainingsprogramma met een online groepsmeeting en extra opdrachten. De maatregelen tegen de verspreiding van Covid-19 zorgden ervoor dat de stages voornamelijk online gedaan konden worden, waarbij deelnemers van tevoren onderling de inhoud van het stageprogramma met elkaar afstemden.  Ook spraken sommige deelnemers met elkaar af op de stageplek waarbij men -weliswaar op anderhalve meter- elkaar fysiek kon ontmoeten

Nu het programma is afgerond, wordt ook duidelijk wat het programma heeft opgeleverd. De ervaringen van de deelnemers aan Wisselstage!, ook die van de eerste editie, vindt u terug in artikelen op deze website . In dit artikel richten we ons specifiek op de eerste indruk en ervaringen van de deelnemers aan de voorjaarseditie 2021.

De eerste indruk

Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht ging aan de slag bij een (zorg)aanbieder: ‘Mijn eerste kennismaking was heel prettig. Er waren zoveel raakvlakken dat we gemakkelijk nog uren hadden kunnen doorpraten. Mijn eerste activiteit was een overleg over crisis en moeilijk plaatsbare cliënten. Het was heel inhoudelijk, wat het erg interessant maakte. Bij de gemeente gaat het vaak meer over de grote lijnen.’ Mijke Goossens van SDW Zorg ging op stage bij OZJT/Samen14, de samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten op het gebied van jeugdhulp en Wmo: ‘De eerste kennismaking was prettig. Fijn om samen af te stemmen wat de verwachtingen en behoeften voor de stageweek waren. De eerste stage-activiteit was heel informeel. Het was een afstemmingsoverleg met communicatiemedewerkers.’ Lisanne Verberkt, ook van de gemeente Utrecht: ‘Mijn eerste echte 'stage-onderdeel' was een kennismaking met een zorgverkoper die voorheen bij de inkoopafdeling van een gemeente heeft gewerkt. Zij kon dus mooi een inkijkje geven in beide werelden en reflecteren op haar inzichten vanuit haar rol bij een aanbieder. Aansluitend aan de kennismaking heb ik meegekeken bij een intern overleg over een aanbestedingsprocedure.’

Hoe kijk jij naar mij?

De eerste klap is een daalder waard. Alle deelnemers aan deze editie van Wisselstage! werden vriendelijk ontvangen. Maar het bleef niet bij het uitwisselen van beleefdheden, ze doken gelijk de inhoud in met elkaar. En dat is naast interessant ook wel een beetje spannend. Kun je bijvoorbeeld meekomen? Kun je het gelijk volgen? En vertel eens eerlijk: kwam het beeld dat je voorheen had van de plek waar je stage ging lopen, overeen met die eerste indruk? Mijke Goossens van SDW Zorg komt over de brug en vertelt over haar vooroordelen over de gemeente: ‘De standaard vooroordelen… Dat het er bij de gemeente ambtelijk en formeel aan toe zou gaan. Misschien een beetje saai ook.’ Hein van Wijngaarden van Impegno vult aan: ‘Ja, inderdaad dat de gemeente 'langdradig' en 'stroperig' zou zijn qua interne administratie en besluitvorming.’ Jan Stuve van Connecting Hands zag in de gemeente zelf een stel dwarsliggers: ‘Absoluut, mijn indruk was toch vooral dat zij diegene waren die vervelend waren en wantrouwend. Vooral in het bedenken van lage tarieven en regels die niet passen.’

En omgekeerd? Welke vooroordelen leven er eigenlijk bij medewerkers van gemeenten ten aanzien van het werk van aanbieders? Antwoord daarop is dat gemeenteprofessionals een veel minder scherp beeld hebben van aanbieders dan omgekeerd. Lisanne Verberkt van de gemeente Utrecht: ‘Ik had niet echt één duidelijk beeld van een aanbieder. In mijn werk heb ik regelmatig contact met aanbieders en mijn beeld daaruit is dat aanbieders erg van elkaar kunnen verschillen qua schaalgrootte, doelgroep waar ze zich op richten, en nog veel meer.’ Paul Star van de gemeente Groningen meende voor Wisselstage! ook een verschil te zien in type aanbieder: ‘Het beeld dat ik op voorhand - zonder waardeoordeel- had, is er één van een grote groep aanbieders die is gestart vanuit een zorghart. En een aantal dat is gestart vanuit een 'business case.’ Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht ging op haar beurt bij haar tijdelijke collega’s van een aanbieder na welk beeld zij van de gemeente hebben: ‘Mijn tijdelijke collega's waren op zich wel tevreden over hun samenwerking met gemeenten maar vonden het soms ook logge en onduidelijke organisaties.’ Of de beelden blijvend zijn bijgesteld door Wisselstage! vertellen we u straks. Eerst maar eens nagaan wat er na de kennismaking gebeurde.

Op Wisselstage!

Sabriye: ‘Mijn hele stage was een ontzettend leerzame en leuke ervaring. Maar de dag dat ik op locatie kon komen en werd rondgeleid door de organisatie en daadwerkelijk de mensen mocht ontmoeten die de zorg ontvingen en verzorgden, vond ik het leukst. Toen, en ook online, heb ik heel mooie gesprekken mogen hebben met alle personen waar ik kennis mee mocht maken. Ik was en ben erg onder de indruk van hun drive en kennis. Dit werd ook weerspiegeld in de hele organisatie.’ Ook Lisanne Verberkt kreeg door Wisselstage! een goede indruk van het werk bij een (zorg)aanbieder: ‘Ik heb tijdens mijn stageweek verschillende onderdelen van een grote aanbieder gezien. Van zorgverkoop, cliëntenplaatsing tot teamoverleg van begeleiders.’ Mijke Goossens van SDW Zorg heeft door Wisselstage! een scherper beeld van gemeenteprofessionals gekregen: ‘Ik heb alleen maar leuke mensen getroffen, die vanuit een intrinsieke motivatie hun werk bij de gemeente doen. En zij zijn laagdrempelig benaderbaar, vanuit onze gezamenlijke opdracht.’

Mooi die indrukken die achterbleven. Maar is er van Wisselstage! één ervaring bijgebleven die echt indruk maakte? Mijke vervolgt: ‘Een overleg over zorgfraude. Het was misschien naïef van mij, maar ik had geen idee dat gemeenten hier zo mee te maken hadden!’ Hein van Wijngaarden van Impegno: ‘Een lange meeting over het wel of niet in rekening brengen van de Wmo-bijdrage van € 15,00 per maand. Na de bijgewoonde vergadering was er nog geen besluit over genomen en moesten andere disciplines ook nog hun zegje hierover doen.’ Jan Stuve van Connecting Hands staat niet zo zeer een ervaring bij, maar meer een algemene indruk van de mensen die bij de gemeente Groningen werken: ‘Dat Groningen een zeer prettige gemeente is om zaken mee te doen, met zeer fijne mensen.’ Omgekeerd ervoer Paul Star van de Gemeente Groningen dat ook bij zijn Wisselstage!: ‘De motivatie en het teamgevoel is mij zeer bijgebleven. Ook dat ze er niet alleen voor de cliënten en bewoners zijn, maar ook voor elkaar.’

Het zal met het warme welkom te maken hebben, maar ook dat je tijdens Wisselstage!  gevraagd wordt gewoon mee te doen. Veel deelnemers ervaren daardoor dat ze onderdeel worden van ‘het nieuwe team’. Successen en tegenvallers wisselen elkaar af en worden in het team met elkaar gedeeld. Renate Lancel-Valk, contractbeheerder namens de gemeenten van de regio Midden-Holland maakte dat van dichtbij mee: ‘Er kwam op een goed moment een afwijzing voor een aanbesteding. Erg jammer om te horen dat ze waren afgewezen op een aantal criteria. Ze zijn zo gemotiveerd en vooruitstrevend. Mij valt op dat ze moeten voldoen aan erg veel criteria.’

Ook Lisanne Verberkt van de gemeente Utrecht kreeg beter zicht op wat gemeenten van aanbieders vragen: ‘In grote lijnen heb ik vooral gehoord dat het lastig is dat gemeenten allemaal nét andere dingen van een aanbieder vragen. Het zorgt ervoor dat het contact met gemeenten en de administratie daaromheen veel tijd kost.’ 

Verschillen en overeenkomsten

Aanbieders en zorgafnemers hebben regelmatig een andere aanpak. Daarin schuilt een belangrijk verschil. Tijdens Wisselstage! kan dat je ineens nog duidelijker worden, zoals bij Renate. Maar zijn er ook parallellen? Waarin komt het werk van een aanbieder en de gemeente overeen? Arno de Vries van Coöperatie Dichtbij: ‘Jazeker, ik zie in dat gemeenten eigenlijk met hetzelfde bezig zijn als wij.’ Michiel Janssen van de gemeente Tilburg vult aan: ‘We zijn met veel dezelfde zaken bezig: kwaliteit, toegang, kosten van de zorg, data-analyse, juridische aspecten, inkoop, verkoop, casuïstiek, et cetera.’ Lisanne Verberkt van de gemeente Utrecht merkt op: ‘Mij verraste het om te zien dat het beleidswerk bij een aanbieder en gemeente veel meer op elkaar lijkt dan ik van te voren had gedacht. Dus bijvoorbeeld dezelfde netwerkvraagstukken en dezelfde onderwerpen.’
Zo ziet u maar. Deelnemers doen tijdens Wisselstage! enorm veel indrukken op. Indrukken over het werk van de ander, de mensen die er werken, aanbestedingen en procedures. Maar zorgt Wisselstage! er ook voor dat beelden blijvend gevormd of bijgesteld worden?

Een deelnemer van (zorg)aanbieder ‘s Heeren Loo: ‘Mijn beeld is veranderd. Ik realiseer me nu dat de organisatiecultuur per gemeente anders is. Ik heb bij mijn wisselplek gezamenlijkheid en betrokkenheid ervaren op een andere manier dan ik had verwacht. Ook de maatschappelijke verantwoordelijkheid en het vertalen van landelijk beleid naar lokale werkelijkheid en vice versa, is veel dynamischer dan ik had gedacht.’ Het beeld dat Hein van Wijngaarden van Impegno heeft over de gemeente is door Wisselstage! ‘niet expliciet veranderd’. ‘Daarvoor is een langere stage essentieel,’ aldus Hein. Wel werd hem nog duidelijker dat elke partij ‘het beste voor heeft’ met de cliënten. Paul Star van de gemeente Groningen: ‘Mijn beeld werd bevestigd. Er wordt vooral geopereerd vanuit het zorghart. Maar ook de bedrijfsvoering is belangrijk bij aanbieders.’ Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht concludeert: ‘Ik had niet een negatief vooroordeel over aanbieders, maar dacht dat zij vooral heel inhoudelijk en cliëntgericht zouden werken en minder op de grotere lijnen. Het verraste mij dat Mijke en ik gemakkelijk van baan hadden kunnen wisselen, omdat onze agenda's praktisch uitwisselbaar waren. We hadden het over dezelfde onderwerpen, hadden dezelfde dilemma's, zagen dezelfde ontwikkelingen en hadden dezelfde soort overleggen.’

Volgende keer: wat nemen de deelnemers aan Wisselstage! mee naar hun eigen werkplek?

Dit is het eerste artikel over de stage-ervaringen van de deelnemers aan de voorjaareditie van Wisselstage! Een stage waarin professionals van gemeenten en (zorg)aanbieders bij elkaar op stage gaan. In het volgende artikel gaan we in op wat deze deelnemers aan Wisselstage! ‘meenemen’ naar hun eigen werkplek. Wat vertellen ze hun collega’s erover? Wat leerden ze? Kortom, hoe passen ze de nieuw opgedane inzichten toe in hun eigen werk?