Gemeenten en (zorg)aanbieders lopen opnieuw stage bij elkaar deel II

In mei en juni 2021 namen opnieuw professionals van gemeenten en (zorg)aanbieders deel aan het stageprogramma ‘Wisselstage!’. Professionals van (zorg)aanbieders liepen vier dagen stage bij gemeenten. De week erna waren de rollen omgedraaid. Doel was vooral om van elkaar te leren. Hoe de stage is bevallen en wat de deelnemers ervan leerden, leest u in twee artikelen. Dit is het tweede.

Wederzijds vertrouwen moet groeien na decentralisaties

Zes jaar na de decentralisaties in het sociaal domein ervaren veel betrokkenen het inkopen en aanbesteden van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning nog steeds als een lastig proces. (Zorg)aanbieders en gemeenten moeten de zorg in een regio samen vormgeven, maar kennis van elkaars werkwijzen en diensten ontbreekt vaak waardoor wederzijds vertrouwen nog moet groeien. De personele dynamiek waarbij oudgedienden vertrekken en nieuwe professionals instromen, werkt dit in de hand. Tijd dus voor echte gesprekken en een beter inzicht in elkaars aanpak.

Laten we op stage gaan!

Om kennis en vertrouwen te krijgen, besloot het programma Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein een speciaal stageprogramma aan te bieden. Dit programma ontwikkelden zij samen met The Curious Network. De eerste editie van Wisselstage! was in november 2020. En ook deze tweede ‘voorjaarseditie’ bestond uit een programma waarin (zorg)aanbieders stage lopen bij gemeenten en omgekeerd.

Corona maakt van ‘live stage’ een online stage

In mei was het zover en liepen professionals van (zorg)aanbieders vier dagen stage bij gemeenten. Voor en na afloop van de stage volgden alle deelnemers een begeleidend trainingsprogramma met een online groepsmeeting en extra opdrachten. De maatregelen tegen de verspreiding van Covid-19 zorgden ervoor dat de stages voornamelijk online gedaan konden worden, waarbij deelnemers van tevoren onderling de inhoud van het stageprogramma met elkaar afstemden. Ook spraken sommige deelnemers met elkaar af op de stageplek waarbij men -weliswaar op anderhalve meter- elkaar fysiek kon ontmoeten.
In dit artikel leest u over de inzichten die zij tijdens Wisselstage opdeden en welk advies zij zowel de ontvangende organisatie als de eigen organisatie geven.

Om tafel met de verkeerde mensen…

Als de deelnemers het over één ding eens zijn, dan is het wel dat er meer dialoog moet zijn tussen (zorg)aanbieders en professionals van de gemeente. Door met elkaar in gesprek te zijn, kunnen (zorg)aanbieders beter anticiperen op de vraag van de gemeente. En zijn zo beter voorbereid. Voor Paul Star (gemeente Groningen) moeten die gesprekken in ieder geval leiden tot meer begrip voor elkaars positie: ‘Houd rekening met waar een aanbieder tegen aanloopt, denk nog meer vanuit de burger en probeer oplossingen te creëren.’ Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht: ‘Het belang van een open dialoog is nog duidelijker geworden. Het helpt als gemeenten -waar mogelijk- hun dilemma's op tafel leggen en met zorgorganisaties kijken wat er mogelijk is. We zijn immers met dezelfde onderwerpen bezig.’ Naast het belang van dialoog, deed Sabriye ook meer werkinhoudelijke inzichten op tijdens Wisselstage!: ‘Ik heb meer besef van de invloed van gemeentelijk beleid op de kwaliteit van zorg. Ook realiseer ik me sterker dat de Wmo een klein deel is van de zorg die geleverd wordt door (zorg)aanbieders, maar ondertussen wel het meeste werk oplevert omdat elke gemeente andere voorwaarden stelt.’ Lisanne Verberkt van de gemeente Utrecht kwam erachter dat ze niet altijd met de juiste mensen aan tafel zit: ‘Ik zit vaak met de directie van zorgaanbieders om tafel. Bij het gesprek over de zorginhoud kan het helpen  om ook managers en begeleiders die dichter op zorg zitten, te spreken. Die zitten niet altijd vanzelfsprekend om de tafel.’ Hein van Wijngaarden van (zorg)aanbieder Impegno realiseerde zich tijdens Wisselstage dat hij nog betere voorstellen kan doen aan een gemeente wanneer hij eerder in gesprek gaat met de beleidsadviseurs van die gemeente: ‘Liefst nog voor het openstellen van nieuwe aanbestedingen.’

Meer tijd en aandacht voor elkaar, maar hoe organiseer je dat?

Dat het aanbod van (zorg)aanbieders beter aansluit op de behoefte van gemeenten wanneer men meer met elkaar in gesprek is, daarover blijkt geen misverstand onder de deelnemers aan deze editie van Wisselstage! Maar waar hoorden we dat eerder?

Eind 2020 vond er eveneens een wisselstage plaats, uiteraard met andere deelnemers. En ook zij beschouwden ‘meer in dialoog’ als hun belangrijkste inzicht. Klinkt goed: meer met elkaar in gesprek. Maar hoe dan? Heb je daar überhaupt de tijd voor? We vroegen het de deelnemers aan deze editie. Arno de Vries van Coöperatie Dichtbij: ‘Bij heel veel gemeenten gaat het contact goed, en het is ook een kwestie van zelf tijd en verantwoordelijkheid nemen. Gemeenten staan altijd open voor een gesprek. Ik zie daar geen belemmeringen in.’ Een deelnemer van (zorg)aanbieder ‘s Heeren Loo herkent zich in het antwoord van Arno: ‘Kwestie van initiatief nemen.’ Mijke Goossens van SDW Zorg ziet ook kansen voor gemeenten om actiever te zijn op dit vlak: ‘Wij waarderen het altijd als de gemeente af en toe ook langskomt bij ons op locatie. Al is het maar eens in de paar jaar. Als een gemeente zich dan uitspreekt over onze zorg in termen van: het kan meer, minder, beter of anders, dan weet je dat ze er in ieder geval een beeld bij hebben.’ Hein van Wijngaarden van Impegno denkt aan een concrete oplossing voor het gebrek aan tijd dat veel gemeenten hebben om meer in contact te staan met (zorg)aanbieders: ‘Organiseer meer fysieke open tafels. Bijeenkomsten waarin je tegelijkertijd meerdere aanbieders uitnodigt om fysiek met de gemeente in gesprek te gaan over nieuwe wensen en eisen. Dat bespaart tijd en geeft een goed beeld.’

Van Wisselstagecommunity tot netwerkbijeenkomst

Veel gemeenten erkennen dat ze het druk hebben, maar zijn zeer bereid mee te denken. Zo stelt Michiel Jansen van de gemeente Tilburg dat er “naast de reguliere werkzaamheden” ruimte moet blijven om op een wat fundamentelere manier met elkaar van gedachten te wisselen. In regio Midden-Holland zijn er twee tot drie keer per jaar gesprekken met grote (zorg)aanbieders. ‘Om het contact met de (zorg)aanbieders te intensiveren is de wens dat deze gesprekken met zowel kleine als grote (zorg)aanbieders minimaal elke drie maanden plaatsvinden maar door het overvolle zorglandschap kan dat helaas niet anders.’ aldus Renate Lancel-Valk, contractbeheerder Sociaal Domein voor die regio. Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht voelt wel iets voor een wisselstagecommunity: ‘Misschien met een forum waarin je elkaar kunt vinden met contactgegevens en functie et cetera. Of waar je bepaalde dilemma's vrijblijvend met elkaar kunt bespreken.’ Zij vult aan: ‘Misschien kunnen er ook jaarlijkse netwerkbijeenkomsten georganiseerd worden over interessante onderwerpen die een relatie hebben met zorginkoop?’

Ruimte voor verbetering: welk advies geef je je stageplek?

Veel deelnemers zijn van mening dat een betere zorgcontractering vraagt om meer contact en dialoog tussen (zorg)aanbieders en gemeenten. Hoewel bij zowel gemeenten als aanbieders deze wens leeft, is er in de dagelijkse werkpraktijk geen tijd voor. Organisaties vinden het belangrijk, maar sturen er niet op aan. Deelnemers adviseren elkaar wel om hieraan veel meer prioriteit te geven. Ook zijn er nog een hoop andere zaken die de deelnemers opvielen op de stageplek. Zo adviseert Paul Star van de gemeente Groningen (zorg)aanbieders om onderling meer samen te gaan werken: ‘Ga meer samenwerken met concullega’s om bijvoorbeeld de administratieve lasten in de toekomst te kunnen verminderen.’ Sabriye Karacan van de gemeente Utrecht vraagt (zorg)aanbieders concreter te worden en meer duidelijkheid te vragen: ‘Geef een gemeente altijd context en cases. Zo wordt het voor hen zichtbaar wat hun beleid of hun inkoop betekent voor de organisatie. Vraag door wat een gemeente bedoelt met een bepaalde vraag of opdracht.’

Mijke Goossens sluit haar Wisselstage af met het volgende advies aan gemeenten: ‘Deel jullie kennis over zorgfraude landelijk, met andere gemeenten en zorgaanbieders. Ik denk dat het - in ieder geval zorgaanbieders - beter laat begrijpen waarom bepaalde vragen gesteld worden.’ Mijke spoort gemeenten (en aanbieders) sowieso aan meer kennis te delen voor wederzijds begrip. Arno de Vries roept gemeenten vooral op oog te houden voor innovatie: ‘Houd ruimte voor innovatie, zowel voor inwoners als voor aanbieders of ambtenaren zelf.’ Henk van Wijngaarden van Impegno ten slotte adviseert gemeenten de administratieve rompslomp bij aanbestedingen beperkt te houden: ‘Vraag meer aan de zorgaanbieder of alle aanbestedingsdocumenten makkelijk en snel te vergaren zijn. Beperk ook het aantal documenten met regels en voorschriften bij nieuwe aanbestedingen.’

Meer in gesprek, meer tijd, minder regels, concreter, meer innovatie. Michiel Janssen van de gemeente Tilburg ziet nog een hele andere oplossing. Eentje die voor zowel (zorg)aanbieders als gemeenten wellicht heel dichtbij is: ‘Houd het simpel: gooi niet iedere drie à vier jaar het complete beleid om, maar probeer gezamenlijk incrementeel te werken aan een doorontwikkeling van de inkoopvoorwaarden binnen het sociaal domein.’

Dit was het tweede en laatste artikel over de stage-ervaringen van de deelnemers aan de voorjaareditie van Wisselstage! Een stage waarin professionals van gemeenten en (zorg)aanbieders bij elkaar op stage gaan. Het eerste artikel vindt u hier.

Ook op Wisselstage!?

Op 15 november vindt er nog een Wisselstage! plaats. U kunt zich hier nog voor inschrijven.

Meer informatie...